Recensie LEK van Bot: Blauwgerokte mannen zijn toneelmeesters in hun wereld

Ugenda.nl – ‘Blauwgerokte mannen zijn toneelmeesters in hun wereld’

Door Nora van Dam, 20-04-2017  Ugenda.nl

Van Muziektheatergroep BOT heb ik sinds vorige week mijn tweede voorstelling binnen. Ik heb namelijk besloten dat ik die ga koesteren als een verzameling. In mijn geheugen wandel ik nog met oh’s en ah ‘s door het vorig seizoen geperformde Het geluid van Stroom, waarin Job van Gorkum, Geert Jonkers, Tomas Postema en Doan Hendriks het publiek afscheid lieten nemen van Electrabel door een stoet van geluidsverhalen die aan de immense kolencentrale werden onttrokken. Donderdag 13 april zit ik tussen een verwachtingsvol publiek gewoon op de tribune in de Vasim. Bot speelt de eerste van een reeks try-outs van LEK. De flyer belooft een zoektocht naar de essentie van geluk.

Je zult als mens maar tussen de ouwe meuk gedropt worden. Je was onderweg, vermaakte je luid musicerend in je ‘cosy flightcase-op-wieltjes’  en ineens kwam je ergens aan. Was dit oord eigenlijk wel de bedoeling? Of ging de case-klep toevallig open? Hoe dan ook kruipen de in donkerblauwe mannenrok gestoken performers met enig ongeloof uit de kist en betreden een propvol landschap waarin een met witte doeken afgedekt rariteitenkabinet prijkt. Het heeft klaarblijkelijk op hun komst gewacht. Ze zullen er dus wat mee moeten; zo is het dan en de zoektocht begint.

Zichtbaar geluid.

Wat volgt is een wonderbaarlijke aaneenschakeling van ontdekkingen die stap voor stap en zonder verwachtingen gebeuren, een speelstijl waarop BOT het patent lijkt te hebben. En omdat je het geluid telkens zo mooi en ontleed te zien krijgt, is het volop aanwezig in zijn kaalheid. Het levert reine muziek op, op telkens dat enig juiste moment. Daarbij zetten, of desnoods hijsen, de spelers zichzelf en elkaar met een sobere het-is-wat-het-is-mentaliteit in telkens een nieuw geluid. Dat is vervolgens de eerste bouwsteen naar een lied, kakafonie of iets wat in de buurt van een gedicht komt. Soms is het onderscheid tussen mens en instrument verdwenen. Even zo makkelijk wordt er iemand tot een mechaniek omgebouwd dat van buitenaf zijn armen ritmisch laat bewegen, “Zo gaat dat dan,” zingt de beste man in het refrein. Dat riekt naar potsierlijke ouderdom en slijtage. De tijd knaagt en sijpelt in LEK als muziek uit de poriën.

Woest melancholische rotzooi.

Want het is me al te duidelijk dat de vier mannen aan de vergankelijkheid overgeleverd zijn. Dat levert naast rauwe muziek ook frêle bewegingsduetten op, alsof ze elkaar voorzichtig zogen met instrumentarium. Prachtig ook, die zacht glijdende, secure dans van leiden en volgen tussen toetsenist en toetsenborddrager – waar gaan ze heen, waar zullen ze uitkomen in deze woest melancholische rotzooi? Het overvolle decor ademt daarbij een grote noodzaak tot her- en multigebruik. Een voor een ontdaan van witte doeken, houden sommige instrumenten zich nog eventjes in, of hebben nog net dit klemmetje of dat aansluitinkje van een van de mannen nodig. Omgekeerd dringen nog bedekte rariteiten zich aan hen op. Ze schuren, piepen, tokken om aandacht.

Ik zie je wel, ik zie je niet.

Daarbij ontsnapt zelfs een A4’tje niet aan de aandacht, fungeert eerst als scheurritme in het ene lied en daarna als vlokkensneeuw boven iemands hoofd in een ander lied en nooit wordt het te gemaakt. Dat komt door die speelstijl. Want eigenlijk zie ik de vier blauwgerokte mannen tussen de momenten van zang door als een stelletje toneelmeesters in hun wereld – die enorme speeldoos – rondscharrelen. Dat evenwicht tussen ‘ik zie je wel’ en ‘ik zie je niet’ maakt de zoektocht naar geluk zicht- en hoorbaar en maakt dat het geluksmoment voor het grijpen ligt. Ook de performers komen tot die slotsom. In de slotact blijven ze heel lang in een “Jaah, jaah”-refrein hangen, tot de techniek het overneemt en hun poly-koorzang door de speakers achter het publiek op onze ruggen neerdwarrelt. Na het applaus is er voor het publiek in feite nog een extra geluksmoment: niemand kan het laten die woestenij te betreden. Niemand. En iedereen glundert.

LEK zie je 5 t/m 9 juni op Karavaan Festival. Meer info en tickets vind je hier.

Foto: Ilton K. Rosario