Maak kennis met Merel Smitt: zij studeerde af aan de regie-opleiding op de Toneelacademie Maastricht en was vorig jaar al met haar afstudeervoorstelling Tim te zien tijdens Karavaan op Vliegveld Bergen, die ze maakte op basis van interviews met jonge veteranen. Voor Karavaan 2015 maakt Merel de installatie De Boer. Hiervoor onderzoekt de 28-jarige Rotterdamse het boerenbestaan, aan de hand van interviews met boeren in onder meer de Haarlemmermeer. Ze bezoekt de boer in hun eigen leefruimte.
Voor dit onderzoek vertrekt ze niet vanuit haar eigen vooroordelen, maar ze wil zo dicht mogelijk bij de realiteit van de situatie komen. Ze vindt haar oordeel daarover niet interessant. Sterker nog, het zou haar belemmeren om open te kijken en te luisteren, omdat ze met veel verschillende partijen praat.
“Als ik een vooroordeel zou hebben dan zou ik niet met de boeren in gesprek hoeven, maar er gewoon een voorstelling over maken. Dan zou ik bepalen hoe hun wereld eruit ziet gebaseerd op een geromantiseerd beeld van groen gras, hekjes en koeien in de wei, van de dingen die we aan de buitenkant zien. Want daar had ik wel een beeld over, van wat ik denk dat het is. Wat ik wil is verder kijken dan die buitenkant. Ik wil het laten zien van binnenuit, vanuit het perspectief van de boer en zijn bedrijf.” vertelt ze gedreven.
Ze maakt haar voorstellingen omdat ze sterk de behoefte heeft om werelden te openen waar we aan voorbij gaan of die we niet zo goed begrijpen. Ze vindt het dan ook logisch dat je je als mens verhoudt tot je eigen omgeving, maar dat betekent niet dat het waardevol kan zijn om die blik eens te verbreden en te kijken naar hoe anderen het doen.
“Ik merk dat ik het belangrijk vind om het bewustzijn te vergroten van wat er om je heen gebeurt.” zegt ze.
Of de boer nou overbodig is of niet, of hij verdwijnt of niet, doet er uiteindelijk niet toe. Zijn verhaal is interessant, juist omdat het anders is en herkenbaar tegelijk.
“Iets dat anders is dan ons eigen kader, daar vinden we gauw iets van. We willen dat verklaren en kloppend maken door een stelling in te nemen. Ik vind dat niet zo interessant, ik zou het gaaf vinden als we kijken en luisteren zonder er meteen iets over te roepen of van te vinden. Dat is nergens voor nodig en daar heeft ook niet altijd iedereen wat aan.”
Tijdens haar gesprekken met boeren, viel het haar op dat ze zich nooit eerder beseft heeft wat een grote verantwoordelijkheid de boer heeft.
“Dat is toch net anders dan mijn eigen ondernemerschap bijvoorbeeld.” Zegt Merel, “Het is enorm ingewikkeld om een boerenbedrijf te runnen, je huis zit er aan vast, je werkt vaak in familieverband dus werk en privé loopt door elkaar heen en alles hangt aan elkaar vast. Dat fenomeen is bekend bij meer ondernemers maar de consequenties van, als je om wat voor reden dan ook, uit de running raakt binnen een boerenbedrijf zijn veel ingewikkelder, omdat je volgens het ritme van de natuur werkt en te maken hebt met levende dieren. Dat kun je niet uitzetten en gaat hoe dan ook door. Als boer ga je daar in mee. Ze komen dus soms in situaties terecht waar wij ons misschien heel druk over zouden maken en zij een stuk minder.”
Merel: “Dat is overigens niet iets om nu te gaan romantiseren, want dat brengt dat besef soms ook met zich mee. Maar dat werken met je handen in de grond, het verzorgen van dieren en het werken met de natuur heeft iets heel aards. Daar zit een beleving in die voor heel veel mensen heel prettig zou kunnen zijn.”
Haar onderzoek De Boer presenteert ze in een installatie op het akkerbouwbedrijf van Flip Blom doorlopend van 28 mei t/m 31 mei.
https://www.karavaan.nl/programma/haarlemmermeer/de-boer/
