31-05-25 Tijdens het Karavaan Festival vertelt de locatietheatervoorstelling Rosette en Baron het aangrijpende verhaal van een tot slaaf gemaakte Indonesische vrouw in zeventiende-eeuws Alkmaar. Via een stadswandeling en een intieme voorstelling in een oud koopmanshuis werpt het project nieuw licht op een vaak verzwegen deel van de Nederlandse koloniale geschiedenis: de slavernij in Nederlands-Indië.
Rosette was dienstmeisje, maar moest — zoals veel vrouwelijke tot slaaf gemaakten — ook vaak het bed delen met de heer des huizes. “Het was eigenlijk een soort Handmaid’s Tale in het Holland van die tijd”, aldus actrice Judith Noyons.
De voorstelling Rosette en Baron tijdens festival is locatietheater volgens het boekje. Eerst trekt het publiek met een gids door de historische binnenstad. Daar wordt stilgestaan bij plekken die te maken hebben met het onderwerp van de voorstelling: het onderbelichte Indonesische slavernijverleden.
We komen langs pakhuizen waar handel, koffie en specerijen werden opgeslagen — producten die met behulp van tot slaaf gemaakten op plantages in Nederlands-Indië waren verkregen. Ook zien we het huis waar de familie Zeeman met hun Indonesische slavin Rosette woonde. Want om deze Rosette draait het allemaal.
Onbekender
“Ik wilde een stuk geschiedenis dat heel onbekend is onder de aandacht brengen,” vertelt Koen Verheijden, bedenker en regisseur van Rosette en Baron. “Het verhaal van tot slaaf gemaakten die uit Afrika naar Suriname werden gebracht, kent men wel. Maar het verhaal van de slavernij in Indonesië, toen nog Nederlands-Indië, is veel onbekender.”
Het stuk wordt gespeeld in een oud koopmanshuis in de Alkmaarse binnenstad. Het speelt zich af in het heden en gaat over een jong stel dat net is verhuisd naar het historische pand. Al snel ontdekken ze dat er in hun huis ooit een tot slaaf gemaakt gezin uit de Oost woonde. De vrouw duikt in het koloniale verleden en ziet een kans om haar eigen Indische achtergrond te omarmen.
Het huis vormt een poort naar het slavernijverleden in Indonesië en laat zien hoe deze geschiedenis met Alkmaar verbonden is. “Het was in die tijd heel gebruikelijk dat inheemse vrouwen in Nederlands-Indië werden ontvoerd en aan Nederlandse militairen ‘gegeven’ om hen rustig te houden,” vertelt actrice Judith Noyons. “Als zo’n man later met een Nederlandse vrouw trouwde, bleef de Indonesische slavin als dienstmeisje, maar ook vaak als bedgenote van haar baas. Een soort Handmaid’s Tale, maar dan in Nederlands-Indië én in Holland van die tijd.”
Zwijgen verbreken
Zowel de acteurs, de regisseur als de gids van de rondleiding hebben wortels in Indonesië. Met de voorstelling en de wandeling proberen ze het zwijgen rond dit gedeelde verleden te doorbreken.
“Binnen families van nazaten van tot slaaf gemaakten werd er altijd heel veel gezwegen over dit verleden, en dat had te maken met schaamte en trauma’s,” vertelt acteur Roben Mitchell. “De tot slaaf gemaakten zoals Rosette waren ontdaan van hun eigen wil en persoonlijkheid. Dat werkt natuurlijk door in latere generaties.”
De voorstelling en de rondleiding geven Rosette een podium en een gezicht. Zo komt een onderbelicht stuk geschiedenis ineens heel dichtbij.
