NHD – Alkmaarse stadsheldin Trijn Rembrands wordt in ’muziektheatrale wandeling’ gekoppeld aan sterke hedendaagse vrouwen: ’Alle vrouwen hebben krachten in zich’

Erna Faust/Fay Quant

11 maart 2024 - Trijn Rembrands: de Alkmaarse heldin die de Spaanse bezetter vanaf de stadsmuur verjoeg met stenen, hete pis en pek. Indringers reeg de pas zestienjarige moordlustig aan haar zwaard. Als het aan de geschiedschrijving ligt, tenminste.


Beeldvorming

Dappere vrouwen zoals Rembrands waren er ook in het verleden ongetwijfeld veel meer, maar daarover lezen we in de geschiedenisboeken weinig terug. „Blijkbaar was het voor geschiedschrijvers in het verleden ongemakkelijk om te bedenken dat er meerdere vrouwen zijn geweest die de moed hadden om op die muur te springen”, zegt De Carvalho. „Dat vonden wij interessant, want de beeldvorming van vrouwen is nog altijd een relevant thema.”

Neem Rembrands: zij overleefde eeuwenlange geschiedschrijving wel, maar hoe? Van een vermoedelijk doodgewone vrouw werd in de loop der tijd, in de woorden van De Carvalho, ’een bloeddorstig manwijf’ gemaakt. Ze wordt zelfs de Kenau van Alkmaar genoemd. „Ze is gereduceerd tot een karikatuur. Daarmee is ze een uitzondering geworden, en minder iemand zoals alle vrouwen willen zijn. Terwijl elke vrouw krachten in zich kan vinden op momenten dat het nodig is.”

Erna Faust/Fay Quant

Stem

In de voorstelling vormt die gelijkenis tussen de Rembrands van toen en de Rembrands van nu de rode draad. De muur waar zij in 1573 op sprong, staat in het stuk symbool voor de stem van hedendaagse vrouwen, die nog steeds op hun eigen manier een strijd voeren.

Ook Rembrands is, hoe moedig ze in haar tijd ook was, haar stem in de loop der eeuwen kwijtgeraakt. In de consistorie van de Grote Kerk ontwaakt de stadsheldin, gespeeld door Sofieke de Kater, in haar graf. In de koptelefoons van de bezoekers ontstaat een discussie tussen Rembrands en een mannelijke geschiedschrijver. Als een marionet en bijna robotachtig beweegt Rembrands mee op wat de voice-over haar toedicht.

’Staalkabels van pezen in uw kuiten en uw nek, gelijk ene gek, bulderde ghy langs de lange muren naar benee, geen kerel die daarna nog met u vree’, klinkt het zoal. Rembrands wórdt de stem: ze maakt zich groot, spreidt haar armen, doet alsof ze brult. Dan heeft ze een helder moment. Ze rukt zich los uit haar trance en laat haar zachte, vrouwelijke kant zien. In dialoog met elektronische muziek van Ten Berge zingt de sopraan over vrijheid en over andere sterke vrouwen. Soms maakt de voice-over zich weer van haar meester. Dit tafereel gaat ongeveer een halfuur zo door, waarna Rembrands een tikkeltje mysterieus de Grote Kerk verlaat. Het publiek schuifelt er hoorbaar onder de indruk achteraan.

Erna Faust/Fay Quant

3D geluid

Tijdens een korte wandeling over de markt klinkt in de koptelefoons het 3D-geluid van kerkklokken, klinkende paardenhoeven en zwaardgevechten. Doordat het live gecomponeerde geluid letterlijk om de luisteraar heen beweegt, lijkt de zaterdagmarkt daadwerkelijk even op een scène uit de zestiende eeuw. ’Geluidskunstenaar’ Ten Berge loopt met een zendmast mee. „Het ruimtelijke geluid legt een nieuwe laag in de realiteit”, legt hij uit. „Daardoor zit je in een soort hyperbeleving. De hele omgeving wordt een decor.”

De groep loopt verder naar het Bolwerk, waar actrice De Kater op een muur wacht. Maar in plaats van Trijn is ze nu Zahra Taghlaoui, een cultureel-maatschappelijk werkster die onder meer gehuwde vrouwen helpt om in hun kracht te komen. Zelf draagt ze een hoofddoek. „Ik ben zo mooi dat niet iedereen dat hoeft te zien”, zegt ze daarover. „Het is maar net hoe je ’m invult.”

Eigen beleving

Verspreid over het Bolwerk, telkens op objecten die de stadsmuur uit 1573 symboliseren, kruipt Rembrands in de huid van nog vier sterke Alkmaarse vrouwen: wethouder Anjo van de Ven, transgender Alexandra Erné, professioneel judoka Eveline Beentjes en kaasmeisje Kirsten Zuurbier. Al hun verhalen haken in op dezelfde vragen: wat wordt er over deze vrouwen verteld en wat is hun eigen beleving? En hebben zij daarin hun stem al gevonden?

Dat levert kwetsbare, maar ook inspirerende monologen op. Zo vertelt judoka Beentjes over hoe ze zich in een overwegend mannelijke wereld altijd extra moest bewijzen, en dat zelfs haar ex-man, ook judoka, het altijd beter wist. Esmé wordt sinds haar transitie, die ze bewust openlijk doormaakte, regelmatig met de dood bedreigd. En als kaasmeisje voelt Zuurbier zich eigenlijk nooit geseksualiseerd, ondanks het beeld dat sommigen van haar beroep hebben. Tijdens het hardlopen of in de kroeg maakt ze daarentegen wel geregeld vrouwonvriendelijke situaties mee.

Bewustwording

Het verhaal van Zuurbier is volgens De Carvalho voor veel vrouwen herkenbaar. „We voelen ons over het algemeen best vrij en geëmancipeerd, maar er zijn nog wel belangrijke stappen te zetten. Dat is een bewustwordingsproces dat we met z’n allen meemaken.”

Met de vinger wijzen naar mannen is volgens de theatermakers daarom niet de manier. „Als man ben je je er niet altijd van bewust dat je een grens overgaat”, zegt actrice De Kater. „Los van situaties die gewoon misdadig zijn, mogen we veel meer het gesprek met elkaar aangaan.” De Carvalho vult aan: „We willen vrouwen ook meegeven: het is normaal dat je in bepaalde situaties bevriest. Ook helden zijn bang. Op het moment dat we dingen bespreekbaar maken, wordt het als vrouw makkelijker om je wél uit te spreken. Net zoals Trijn een moment vond om op die muur te klimmen.”

Erna Faust/Fay Quant

Bron: NHD

Recent nieuws

bovendrijven, twee mannen staan in een kanaal

KARAVAAN PRESENTEERT NIEUWE SPECIAL VOOR EXPEDITIE ALKMAARS KANAAL

Alkmaar - Er is weer een speciale theatrale tocht te fietsen langs de oevers van het Alkmaars Kanaal, waarlangs in de toekomst de nieuwe stad zal verrijzen. Er zijn twee verschillende versies: een versie die altijd te fietsen is en een Special waarbij ook een theatervoorstelling gespeeld wordt. De première van deze voorstelling is op zondag 21 april. De expeditie is een cocreatie van gemeente Alkmaar (Alkmaars Kanaal) en Karavaan, buitengewoon theater op locatie.

Lees verder
Campagnebeeld Karavaan Festival 2024
BOWIE VERSCHUUREN

LOEIENDE START VAN DE KAARTVERKOOP VOOR KARAVAAN FESTIVAL 2024

ALKMAAR - Op het erf van 't Koehotel trapte Karavaan gisteren samen met 400 gasten officieel af met de start kaartverkoop voor het festival. Dit gebeurde tijdens Goesting, de middag waarop vrienden en partners van Karavaan een kijkje kregen in het festivalaanbod en kennismaakten met de theatermakers. Verspreid over de boerderij waren voorproefjes te zien van al het moois dat het festival te bieden heeft. Van 17 mei tot en met 26 mei brengt Karavaan Festival ruim 200 voorstellingen, 13 landelijke premières en een festivalhart in het Victoriepark in hartje Alkmaar.

Lees verder
Voorstelling De Boer Op: Boer staat in weiland met verrekijker.
Moon Saris

DE BOER OP: 6 BOERENMONOLOGEN OVER VOOROORDELEN

Karavaan komt tijdens Karavaan Festival met de nieuwe betekenisvolle productie 'De Boer Op'. Het wordt een nieuwe agrarische voorstelling die speciaal wordt gemaakt voor de regio Alkmaar.

Lees verder

Volg ons op social media!

Cart